0

Mağaralarda yaşayan ilk insanlar, vahşi hayvanlardan korunmak için mağaranın girişinde ateş yakardı. Su kenarlarına basit evlerin yapılması Buzul Çağı’ndan sonra oldu. Tarım ve hayvancılıkla birlikte evler de gelişti. Çatıdaki deliğe dayalı olan merdiven aracılığıyla eve girilip çıkılırdı. Çatı deliğinin altında ocak yanardı. Bu çatı delikleri hem baca hem kapı olarak kullanıldı. Zaman geçtikçe kapılar ön duvarlara yapılmaya ve ahşap veya hayvan postuyla kapatılmaya başladı. Nüfusun artması güvenlik problemini de ortaya çıkardı. Bu sebeple kapılara basit ahşap kilitler takıldı. Böylece kapı kilidinin tarihi başlamış oldu.

İlk Kapı Kilidi

Tarihte bilinen ilk kapı kilidi 4000 yıl kadar önce Mısır’da bir sarayda kullanılan ahşap kilittir. Benzer kilitlerin Mezopotamya’da da Asurlular ve Babilliler kullanıldığı bilinmektedir. Bu kilidin sürgüsünün üzerinde ahşap pimler vardı. Anahtar çıkarılınca yer çekimi sebebiyle pimler sürgüdeki yuvalara düşüp sürgüyü sabitliyordu. Anahtar olmadan sürgü açılamıyordu.

Bronz ve Demir Kilitler

Ahşap anahtarların yetersiz kalması üzerine metal anahtarlar ortaya çıktı. Roma Dönemi’nde kilitler küçüldü. Dış kapı dışında odalar, dolaplar ve sandıklarda da kilit sistemi kullanılmaya başladı. Bu kilitlerin anahtarı yaklaşık 7 cm’di. Kale ve zindan kilitlerinin anahtarları ise 25 cm’i buluyordu. Metal anahtarlar yüzük formundaydı. Yüzük anahtarlar hem bir statü sembolüydü, hem de anahtarlar kaybolmuyordu. Hırsızlığın artması üzerine kilit sistemi daha karmaşık hale getirildi. Roma Dönemi’nde bazı anahtarlar bronzdan yapılmış at, timsah ve koç başlarıyla süslüydü. İlk metal kilitler İngiltere M.S. 800’lerin sonunda ortaya çıktı.

Modern Kilitler

1760-1850 yıllarında Sanayi Devrimi ile üretimde standartlaşma gelişti. Böylece kilitler de daha güvenli hale geldi. Halen çoğu evin kapısında kullanılan sürgüyü ileri iterek kilitlenen sürgülü kilit 1778’de geliştirildi. 1818’de J. Chubb tuzaklı kilidi icat etti. Bu kilit biri tarafından zorlanınca bir mekanizma devreye girip, kilidi açılamayacak hale getiriyordu. Günümüzde yaygın olarak kullanılan döner silindirli kilit ise “Yale Kilit” olarak adlandırılır. 1848’de icat edilmiştir. Yale kilitlerde kilidin silindirinde anahtar döndürünce sürgü geri gider ve kilit açılır.

Modern Kilit Tasarımları

Kullandığımız kilitlerin çoğu 6 sürgülü kilit veya Yale modeli silindir kilitle aynı şekilde çalışır. Anahtar şekline ve kilitleme şekline göre sürgülü, kancalı, Yale, fişeli ve fişesiz kilitler vardır. Kilitleri çalışma sistemine göre asma, arkadan vidalı, bindirme, cumbadan girmeli ve ispanyolet gibi sınıflandırabiliriz. Teknolojinin gelişmesiyle elektronik, şifreli, manyetik, mıknatıslı, kartlı, RFID’li, zaman ayarlı, parmak izi ve göz retinasına duyarlı sistemler geliştirilmiştir.


ARKADAŞLARIN DA GÖRSÜN...

0
hayriye