0

1961’de yapılmış olan deney, insanların otoriteye itaatini ölçen bir deneyler dizisidir. Deneyi Yale Üniversitesi psikologlarından Stanley Milgram 1963’te yayınladığı makaleyle tanıtmış, bulgularını 1974 yılında yayımlanan “Otoriteye İtaat: Deneysel bir Bakış” kitabında ortaya koymuştur.

Deney Nasıl Uygulandı?

Deneyler 1961 yılının Temmuz ayında gazete ilanıyla bulunan 20 – 50 yaş arası sıradan insanların katılımıyla yapılmıştır. Katılanlara cezanın öğrenmedeki etkisini ölçen bir deney yapılacağı söylenmiştir. Deneyde denek, aktör ve araştırmacı olmak üzere üç kişi bulunmaktadır. Araştırmacı bu deneyde otoriteyi temsil eden taraftır. Denek otoriteden gelen deneyleri uygulayan öğretmen konumundadır. Aktör ise öğrenci rolündedir. Deneğin bu durumdan haberi yoktur. Çünkü deney öncesi roller belirleniyor gibi yapılmış ve öğretmen – öğrenci rollerinin yazılı olduğu kağıtlardan birini seçmeleri istenmiştir. Amaç her durumda deneği öğretmen yapmak olduğu için iki kağıtta da öğretmen yazılmıştır. Öğretmen ile öğrenci ayrı odalara konulmuştur. Deneğe 45 voltluk bir elektroşok verilerek, deneyde öğrencinin çekeceği acıyı öngörebilmesi sağlanmıştır.

Deney Başlıyor

Deney süresince öğretmen öğrenciye öğrenilecek sözcükleri bildirmiş, bu sözcükleri öğrenip öğrenmediğini kontrol etmiştir. Her yanlış cevabın cezasının elektroşok olacağı söylenmiştir. Halbuki elektroşok uygulanmamış, işbirlikçi öğrenci her cezada ses kayıt cihazından daha önce kaydedilmiş bir çığlık sesini dinletmiştir. Voltajın 150 volta çıkması durumunda ise aktör öğrenci yan odadaki katılımcıyla aralarında bulunan duvarı yumruklamıştır.

Deneyin En Can Alıcı Yeri

Denek cezanın şiddetini arttırdıkça gelen tepkiler üzerine duraksarsa kendisine araştırmacı tarafından “lütfen devam, devam etmek zorundasınız”gibi sözlü uyarılar yapılmıştır. Bu uyarılara rağmen durmak isteyen olursa deney durdurulmuş, diğer türlü en yüksek şok seviyesi olan 450 voltu öğretmen öğrenciye 3 defa art arda uyguladıktan sonra deney durmuştur.

300 Volt Uygulamayan Denek Yok

İlk deney dizisinde katılımcılardan %65’i deneydeki en yüksek gerilim olan 450 voltu uygulamıştır. Katılımcılar deney devam ederken bir noktada durup deneyi sorgulasalar ve kendilerine verilen parayı iade edeceklerini söyleseler de hiçbir katılımcı 300 volt seviyesinden önce şok uygulamaktan vazgeçmemiştir.

Deney Sonucu

Milgram itaat deneyinin sonucunu şöyle açıklamıştır: “Görevini yapan, kendi başına vahşi işler yapmayan insanlar, bir yok etme işleminin parçası olabilmektedirler. Yaptıkları işin korkunç sonuçlarını görseler de temel ahlaki değerlerle çelişen görevlerde çok az kişinin otoriteye uymadığı görülmüştür.”


ARKADAŞLARIN DA GÖRSÜN...

0
hayriye